Du Tử Lê

Từ nhiều chục năm qua, đã có khá nhiều những nhân vật tên tuổi trong văn giới viết, nói về cõi giới âm nhạc Ðăng Khánh. Nhưng, có dễ chưa một ai nói về tố chất thi sĩ hay, sự giầu có thi tính trong ca từ của người nhạc sĩ tài hoa này.

Nhạc sĩ Ðăng Khánh

Trước khi vào sâu trong chủ tâm soi rọi tính chất thi ca trong nhạc Ðăng Khánh, tôi thiển nghĩ, chúng ta cũng đừng quên rằng trong khi thực tế, ca từ của nền tân nhạc Việt Nam chiếm giữ từ 50% tới 70% giá trị của một ca khúc. Nếu không muốn nói ở một vài trường hợp, tỷ lệ này còn cao hơn nữa.

Chính vì thế, trong quá khứ, trả lời một cuộc phỏng vấn của chúng tôi ở Saigon, nhạc sĩ Cung Tiến cho biết, theo ông, âm nhạc Việt chỉ có ca khúc. Các nhạc sĩ của chúng ta là những người viết ca khúc chứ không phải là những nhạc sĩ hiểu theo nghĩa là những người viết nhạc không lời.

Vì vai trò của ca từ quyết định phần lớn định mệnh một ca khúc, nên dường như không ai ngạc nhiên, khi rất nhiều nhạc sĩ của chúng ta (ngay tự thuở bình minh của nền tân nhạc), đã tìm đến với thơ. Rất nhiều bài thơ, sau khi được soạn thành ca khúc, đã góp phần không nhỏ trong sự nghiệp một nhạc sĩ.

Lại nữa, sự gần cận giống như hình với bóng giữa thi ca và âm nhạc, nên rất nhiều ca khúc do chính các nhạc sĩ viết ca từ, cũng chứa chất những hình ảnh, ngôn từ (cách nói) thuộc lãnh vực thi ca.

Bất cứ ai trong chúng ta, cũng có thể tìm thấy những hình ảnh hay, cách nói mang tính thi ca trong nền tân nhạc Việt. Tuy nhiên, ở đây, vì phạm vi giới hạn của bài viết, chúng tôi chỉ xin đưa ra vài thí dụ từ một số ca khúc quen thuộc với nhiều người.

Thí dụ như đoạn mở đầu cả ca khúc “Xóm Ðêm,” Nhạc và lời của cố nhạc sĩ Phạm Ðình Chương, ông viết:

Ðường về canh thâu.

Ðêm khuya ngõ sâu như không mầu,

qua phên vênh có bao mái đầu

hắt hiu vàng ánh điện câu.

Tính tự “vênh” trong câu hát thứ ba của ca khúc này, là ngôn ngữ (hay cách nói) của thi ca. Chưa kể chỉ với 6 chữ “hắt hiu vàng ánh điện câu,” họ Phạm đã cực tả được nét đặc thù của xóm nghèo. Cá nhân, tôi cũng chưa thấy nhạc sĩ nào đem được vào trong nhạc của họ hình ảnh những sợi dây điện chằng chịt “câu” từ nhà này qua nhà khác…

Cũng vậy, Phạm Duy với ca khúc “Tìm Nhau,” sáng tác từ năm 1957 (?)có đoạn:

Tìm nhau trong thống khổ

Tìm nghe câu than thở

Tìm nhau như góa phụ tìm mộ bia.

Với tôi, liên tưởng từ “góa phụ” tới “mộ bia” là một liên tưởng đậm đặc tính thi ca.

Tuy nhiên, số nhạc sĩ xuất thân từ thế giới thi ca, trước khi trở thành nhạc sĩ, chúng ta có thể đếm được trên đầu ngón tay.

Tôi muốn nhắc tới trường hợp của nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Ðình Toàn, nhà thơ, nhạc sĩ Trần Dạ Từ… Và hôm nay, tôi thấy có thêm nhạc sĩ Ðăng Khánh.

Như tôi biết, trước khi viết nhạc, Ðăng Khánh đã làm thơ (không nhiều). Những năm tháng ở Saigon, khi còn là sinh viên, ông đã tự phổ nhạc một bài thơ của mình.

Do đấy, tôi không ngạc nhiên khi thấy được sự giầu có thi tính trong ca từ của Ðăng Khánh. Giầu có vừa kể, cộng với giai điệu trau chuốt, lụa nuột với nhiều chuyển cung lấp lánh của Ðăng Khánh, là lý giải thích đáng nhất cho sự thành công của hầu hết ca khúc mang tên ông.

Ðiển hình, tôi rất thích những câu thơ (hoặc như thơ) của Ðăng Khánh trong ca khúc “Saigon Buồn Cho Riêng Ai,” như, “Chân ai về phố cũ, giọt buồn rớt trên môi.”

Hoặc, “Ðời cuối nắng, lên mù tương tư,” trong ca khúc “Ðêm Trăng Khuya.”

Vẫn ở phần ca từ của “Ðêm Trăng Khuya,” tôi thấy mình như bị ném vào giữa tâm bão của hai câu, “Giọt nước mắt nay vắng xa / chiều đã khuất ta với ta”

Thoạt đọc (hay nghe) chúng ta có thể thấy nó cũng bình thường. Không ghê gớm gì! Nhưng, nếu lắng tâm, ta sẽ nhận ra sự tương tác hữu cơ giữa “nước mắt” đã xa và buổi “chiều đã khuất” – Khiến tác giả không chỉ đối mặt với cô đơn tự thân mà, còn là chân trời cô đơn, trước mặt. Ðó là độ sâu dưới mặt sông, phẳng lặng.

Qua tới “Biển Sầu Mênh Mông” nhạc sĩ Ðăng Khánh lại cho tôi cảm tưởng, ông sử dụng khá nhuần nhuyễn kỹ thuật liên tưởng (một trong ba chìa khóa căn bản của thi ca,) khi viết, “Bão trong lòng gió âm thầm / Rất hoang đường / Giữa một biển sầu mênh mông.”

Và, trước ba câu thơ này là hai câu, “Tôi thấy em trong bóng đêm / Tôi nhớ em trong đáy sâu.”

Với tôi, đó là những câu thơ có tính tương liên, duyên khởi giữa hình ảnh thực tại và, tâm cảm trừu tượng.

Nhưng tố chất thi sĩ hay, sự giầu có thi tính trong ca từ của người nhạc sĩ tài hoa này, biểu hiện một cách trọn vẹn hơn, từ chữ thứ nhất đến chữ cuối cùng của toàn bộ ca “Hạt mưa bay cuối đời” – Tới mức, vẫn theo tôi, nếu tách phần ca từ ra khỏi những khuôn nhạc thì, đó là một bài thơ hay. Một bài thơ chịu được sự đọc lại. Thí dụ:

“Từ trong tôi / thịt da tôi / thời gian trôi / giọt sương khuya yêu thương tuyệt với / máu tôi từ em đưa tới / này em ơi / từ trong tôi / kìa tôi ơi / nụ hôn xưa đau thương một đời / máu em chung trong tim tôi.”

Hoặc:

“Cho một đời thiết tha / cho cuộc tình xót xa / cho hình hài thoáng qua / cho quên đời người / đi rồi về cũng qua / nghiêng một chiều rất xa / chưa chào đời đã qua cuối nắng mưa xa…”

Ở đây, khoảng cách giữa chủ thể và khách thể, giữa ta và người, giữa hình hài và máu, thịt đã được san bằng. Chúng không còn nhị nguyên. Chúng thành Một.

Ðó là thơ Ðăng Khánh. Bản ngã thứ hai của nhạc sĩ Ðăng Khánh.

Tôi muốn được gọi ông là “Thi-sĩ-Nhạc-sĩ.”

Và, tôi nghĩ, nền tân nhạc của chúng ta, không có nhiều lắm, những Thi-sĩ-Nhạc-sĩ. Như thế.

WESTMINSTER (NV) – Nhạc sĩ Đăng Khánh, tác giả của nhiều ca khúc nhạc tình, gặp gỡ và chuyện trò với độc giả Người Việt Online vào lúc 4 giờ chiều Thứ Ba, 15 tháng Giêng, 2013. Dưới đây là nội dung của buổi chuyện trò:

Nhạc sĩ Đăng Khánh:  Xin thân mến chào quý độc giả Người Việt Online, rất hân hạnh được tiếp chuyện cùng quý vị nhân dịp chúng tôi sang thăm Orange County trong chương trình Tình Ca Đăng Khánh “Sài Gòn Buồn Cho Riêng Ai.”

Câu hỏi: Tôi đọc đâu đó thấy nói bài nhạc đầu tay của ông,bài Tiễn em chiều mưa có rất nhiều người thu đĩa. Tôi được xem Elvis Phuong thu hình trên You tube,ngoài ra còn những ai nữa thưa ông.? (Phi Nguyen – San Jose)

Trả lời: Ngoài Elvis Phương ra, có khoảng 10 người như: Ý Lan, Thanh Hà, Khánh Hà, Tâm Khanh, Thùy Dương, Thanh Tuyền, Thúy Vi…

Câu hỏi: Thưa chú Đăng Khánh bố mẹ cháu có CD Em Ngủ Trong Một Mùa Đông của chú.Cháu rất thích Ý Lan hát bài Đến Em Chiều Qua.Chú có nhiều bài trẻ trung như vạy không? (Nhi Vu – Los Angeles)

Trả lời: Có chứ, thí dụ bài Ly Cafe Buổi Sáng, La Sương Sương và Nhật Trung đã thu băng song ca rất hay, Dù Nghìn Năm Qua Đi, và bài Đừng email Cuồng Điên điệu Techno rất trẻ trung, hy vọng cháu sẽ thích.

Câu hỏi: Chau thích dancing,bác có làm nhạc dancing không.Có bài Fast Rythm không? (Tu-Quan Pham – Nha Trang)

Trả lời: Tôi làm nhạc rất nhiều thể loại, chắc chắn là có chứ, Đừng Email Cuồng Điên có thể hát techno hay chacha. Hoặc Valse với bài Đến Em Chiều Qua. Tôi sẽ để ý đến nhạc trẻ nhiều hơn nữa. Cám ơn Từ Quân.

Câu hỏi: Câu hỏi hơi ngoài lề một chút. Ông là người thành đạt trong ngành y khoa, và lại là một nhạc sĩ. Tại sao không chọn Cali định cư để gần với giới văn nghệ hải ngoại mà lại chọn Houston, Texas. Houston có gì đặc biệt không, thưa ông? (MaiLy – LA, California)

Trả lời: Đây là cái duyên, khi ra trường năm 1979, Houston gần gũi với nơi tôi tốt nghiệp hơn. Sinh hoạt văn nghệ lúc ấy chưa đi vào cuộc đời tôi như sau này. Nhưng nghĩ cho cùng “Đất lành chim đậu” thôi.

Câu hỏi: Tôi là cư dân ở Houston, tôi rất mê chương trình của đài VCVN, tôi không biết tại sao ông bà không tiếp tục nữa. Trong tương lại ông bà có trở lại làm đài không/ Cầu chúc ông bà sức khoẻ (Toàn – Houston)

Trả lời: Thưa ông Toàn, Đài VOVN tại Houston đã hoạt động hơn 15 năm, chắc đến khi hết duyên thì VOVN phải ngưng thôi, khi nào trở lại? Tôi có bản nhạc “Làm Sao Tôi Biết”? Thu Phương hát rất hay, cám ơn ông đã yêu mến VOVN.

Câu hỏi: Tôi không có câu hỏi mà chỉ có lời khen: Nhạc của anh rất trữ tình, hy vọng anh sẽ luôn giữ phong cách đó.
(Kinh Pham – GG, Cali)

Trả lời: Cám ơn ông Kinh rất nhiều, là người sáng tác không gì hạnh phúc hơn được nghe những lời khen như vậy.

Câu hỏi: Nếu có kiếp sau, Nhạc sĩ chọn mình là nhạc sĩ hay nha sĩ? Và vì sao? (Quan Phan – Cali)

Trả lời: Chắc là nhạc sĩ quá, vì tôi đến với âm nhạc từ lúc 13-14 tuổi và vẫn thủy chung với âm nhạc cho đến ngày hôm nay. Xin mời Quân vào dangkhanh.com để hiểu thêm về câu trả lời này. Cám ơn Quan nhiều.

Câu hỏi: Nếu cho 10 tính từ, nhạc sĩ chọn 10 tính từ nào cho những ca khúc của mình? Xin cám ơn (Binh – Bolsa)

Trả lời: 10 tĩnh từ thì nhiều quá ông bình ạ. Chỉ xin một chữ thôi, đó là chữ “Trữ Tình”.

 

Câu hỏi: Trong những CD của nhạc sĩ hình như lưôn có sự có mặt của Tuấn Ngọc. Tại sao nhạc sĩ chọn Tuấn Ngọc cho những bài hát của mình? (KhoaVan – Seattle)

Trả lời: Thứ nhất, nhạc tôi thích hợp với giọng nam nhiều hơn, thứ hai là âm vực của Tuấn Ngọc rất rộng thích hợp với âm nhạc của tôi, thứ ba Tuấn Ngọc là tiếng hát hàng đầu, thì còn muốn gì hơn nữa… Bạn đồng ý chứ.

Câu hỏi: Thưa ông, ông có thể cho biết quá trình sáng tác một bài nhạc. Ông làm lời trước hay nhạc trước. Có bao giờ ông làm theo đơn đặt hàng, có thể là đặt hàng của bà xã chẳng hạn. (TrangThanh – Houston)

Trả lời: Điều đầu tiên chắc chắn không làm theo đơn đặt hàng dù là của bà xã (làm tặng bà xã thì có). Thông thường nhạc và lời gân như cùng đến một lần, tuy nhiên melody nhạc thường đến trước trên đàn. Cám ơn bà đã hỏi câu này.

Câu hỏi: Thưa ông ngày càng nhiều những bài hát không có “nội dung” hay những bài hát có những câu rất “đời thường” nếu không mưốn nói là ngô nghê, thí dụ “anh và người ấy em chọn ai?”…
Theo nhạc sĩ đấu mà có những hiện tượng đó (Hung trần Anh – Cali)

Trả lời: Âm nhạc phản ảnh đời sống xã hội, nhìn vào xã hội mà âm nhạc ấy đang thịnh hành thì tìm thấy câu trả lời. Hình như lâu rồi tôi có đọc đâu đó tựa đề bài nhạc “Giữa anh và bố anh, em chọn ai?” Buồn quá nhưng biết nói sao bây giờ!

Câu hỏi: Thưa nhạc sĩ Đăng Khánh, tại sao ông chọn ca khúc (Nhung – Cali)

Trả lời: Tôi chọn “Saigon Buồn Cho Riêng Ai” làm chủ đề cho CD mới nhất và cũng cho chương trình nhạc thính phòng Tình ca Đăng Khánh, thứ nhất là tác phẩm mới nhất, thứ hai là Saigon luôn luôn ở trong trái tim tôi, thứ ba là những trăn trở và ước vọng của tôi với thành phố thân yêu này.

Câu hỏi: Xin chao nhac si. Cach day vai nam vo chong toi rat thich nghe CD “Dream of Love” cua Dang Khanh do nhac si Hoang Cong Luan arranged. Chung toi se di du chương trinh sap den, va mươn mua them vai CD de tang co kem chu ky cua hai nhac si co dươc khong a?
Xin cam on va chuc mung nhac si Dang Khanh den voi Cali chung toi. (Dung P. – Newport Beach)

Trả lời: Cám ơn ông Dung, “Dream of Love” là CD mà tôi rất tâm huyết. Rất mong gặp ông để ký tặng không phải một mà nhiều CD khác nữa.

Câu hỏi: Nhạc của Đăng Khánh buồn nhưng cái buồn không quặn thắt mà lại mênh mông lãng đãng. Điều gì đã làm cho nhạc của ông như thế? (Một Thính Giả Little Saigon – California)

Trả lời: Xin cám ơn nhận xét rất chính xác của ông. Tôi chịu ảnh hưởng của âm nhạc Tây phương lãng mạn tiền kỳ (romantic era) tuy nhiên tôi may mắn được sống rất lạc quan, có thể vì vậy mà âm nhạc tôi như thế chăng.

Câu hỏi: Muồn mua nhac phẩm Biển Sầu Mênh Mông ở San Jose phải mua ở đâu.Bản nhạc này rất hay,đúng với tâm trang củ những người vươt biển chúng tôi,cám ơn NS. (Mai Manh – San Jose)

Trả lời: Xin tặng ông bài “Biển Sầu Mênh Mông” tại San Jose xin ông đến tiệm băng nhạc Hương Giang là có ngay. Cám ơn ông nhiều.

Câu hỏi: Toi dã đươc nghe va rất thích nhạc phẩm Saigon Buên cho riêng ai,xin hỏi NS định gủi gấm tâm sự gĩ qua bàn nhạc này.NS có định mang chương trình SGBCRA lên San Jose không?Chúc NS nhiều sức khkhoẻ (Bui Dươc – San Jose)

Trả lời: SGBCRA là tâm sự của rất nhiều người Saigon, nỗi buồn ấy chẳng phải của riêng ai phải không ông?
Rất mong muốn có một chương trình Đăng Khánh tại San Jose, xin ông chờ nhé. Cám ơn ông.

Câu hỏi: Năm ngoái tôi có đi nghe chương trình nhạc th1inh phòng Đăng Khánh & Từ Công Phụng,Ca Sĩ Trần Thu Hà có trình bầy bản Biển Sầu Mênh Mông rất là đặc sắc,cả thính phòng im lặng tuyệt đói,rồi oà lên tiêng vỗ tay,tôi có ý chờ bản nhạc đó ra CD,nhưng chưa thấy,xin hõi NS bao giờ định phát hành bản nhac đó.Cám ơn NS (Đỗ An – San Jose)

Trả lời: CD đã được phát hành có tựa đề “Lệ Buồn Nhớ Mi” Trần Thu Hà có thu bản nhạc này, ông nhớ đón mua.

Câu hỏi: Tôi rất thích các chương trình nhạc thính phòng của ông bà ở Houston trong những năm gần đâỵ Ban nhạc Việt Mỹ đã góp phần không nhỏ cho sự thành công đô
Không biết trong chương trình Sài Gòn Buồn Cho Riêng Ai, nhạc sĩ Hoàng Công Luận có còn chơi chung với ban nhạc Việt Mỹ đó không?
(Thuy Nguyen – Huntington Beach)

Trả lời: Ban nhạc tại Cali gồm các nhạc sĩ ở đây và NS Hoàng Công Luận vẫn là người viết toàn bộ hòa âm cho chương trình.

Câu hỏi: Trên poster, chúng tôi chỉ thấy nhắc đến nhạc sĩ Hoàng Công Luận phụ trách hòa âm phối khí. Ở Cali, nhạc sĩ Hoàng Công Luận đã được biết nhiều về tài nghệ đàn violin và piano. Xin nhạc sĩ Đăng Khánh vui lòng cho biết thêm về tài năng phối khí của nhạc sĩ Hoàng Công Luận và ban nhạc nào sẽ chơi trong chương trình của ông?
Kính chúc nhạc sĩ có một chương trình thành công mỹ mãn (Julie Tran – Fountain Valley)

Trả lời: Ban nhạc trong chương trình Tình ca Đăng Khánh tại Cali là ban The Brothers. Tôi tin rằng Hoàng Công Luận là một arranger tuyệt vời, xin mời bà Julie đến nghe để thưởng thức.

Câu hỏi: Ông bà thường tổ chức những đêm nhạc rất high class ở Houston. Chúng tôi và bạn bè đều rất thích. Rất tiếc là ông không tổ chức hàng năm và sau đó lại không có video để chúng tôi có thể gửi cho bạn bè phương xa. Mong lắm nếu ông bà làm được điều ấy.
Chúng tôi thích những bài thơ phổ nhạc của ông, (Hoàng Oanh – Houston)

Trả lời: Cám ơn lời khen tặng của bà, nếu bà hứa mỗi năm đi nghe nhạc một lần, chúng tôi sẽ tổ chức hàng năm. Còn video thì vì có nhiều ràng buộc nên không thực hiện được, xin bà thông cảm nhé.

Câu hỏi: Thưa nhạc sĩ Đăng Khánh, khi tổ chức một đêm nhạc hát hoàn toàn nhạc của mình,tại một nơi có thể gọi là Thủ Đô của âm nhạc Việt, ông có cho rằng mình quá phiêu lưu? nếu phiêu lưu thì động lực nào khiến ông dám làm điều phiêu lưu ấy. Xin cám ơn (Khánh Trương Kim – Sacramento)

Trả lời: Điều này chắc ông phải hỏi ban tổ chức thôi, ngoài tầm tay của tôi. Nếu ông hỏi chuyện sáng tác, chắc tôi sẽ có câu trả lời thỏa đáng hơn.

Câu hỏi: Tôi rất thích những bài của NS do Trần Thu Hà hoặc Tuấn Ngọc hát. Qua những bài này thấy phong cách viết nhạc của nhạc sĩ thay đổi khá nhiều, từ phong cách tiền chiến (có một chút âm hưởng của Văn Cao) qua đến vô cùng lạ lùng và mới mẻ. Yếu tố gì đã khiến nhạc sĩ thay đổi chiều hướng sáng tác ?
Nguyễn B. Bình (Nguyễn Bích Bình – Houston)

Trả lời: Thật tình tôi không thay đổi chiều hướng sáng tác, tôi viết nhiều thể loại và càng về sau sự hiểu biết nhiều hơn về âm nhạc cho phép tôi thử nghiệm những style mới mẻ hơn.

Câu hỏi: Chao Nhac Si Dang Khanh,
Bai hat “Tien Em Chieu Mua” pho tu tho cua Le Thi Y nhung ong da khong de cap gi hay de ten ngươi thi si nay trong ban nhac. Xin ong cho biet ly do. Cam on ong. (Christine Tran – Los Angeles)

Trả lời: Bài “Tiễn Em Chiều Mưa” phổ từ bài thơ của chính tôi viết năm 1964 tặng người bạn gái đầu đời và năm 1966 phổ thành ca khúc.

Xin thành thật cám ơn quý độc giả của Người Việt Online đã cho chúng tôi một buổi nói chuyện online vô cùng lý thú. Mong quý vị có dịp tham dự chương trình nhạc thính phòng Tình ca Đăng Khánh chiều Chủ Nhật, 20 Tháng Giêng này tại Performing Art Center. Chúc quý vị nhiều hạnh phúc và may mắn.

---

Xem giới thiệu chương trình nhạc Tình Ca Ðăng Khánh – Sài Gòn Buồn Cho Riêng Ai

 

Nhạc sĩ Ðăng Khánh

Nhạc sĩ Ðăng Khánh tên thật Nguyễn Nhật Thăng, sinh sống tại thành phố Houston-Texas, ông là một nha sĩ tên tuổi tại Houston, và là người đam mê viết nhạc tình.

Nhạc sĩ Ðăng Khánh, một trong những người viết ca khúc cùng thời với các nhạc sĩ Ngô Thụy Miên, Từ Công Phụng, mà theo nhận xét của nhà thơ Du Tử Lê là ‘người nhạc sĩ tài hoa nhưng cực kỳ nhũn nhặn.’

Âm nhạc của Ðăng Khánh, gồm vài mươi ca khúc, đa số là tình ca tôn vinh tình yêu. Các ca khúc này mang đủ loại thể điệu nhưng phần lớn là chậm buồn (slow rock). Mặc dù nhạc của ông chưa được giới thưởng ngoạn biết đến nhiều nhưng trong số trên 20 ca khúc đó đã có những bài được đánh giá là sang cả, và được một số ca sĩ tên tuổi trình bày.

Trong số này có thể kể đến CD do ông thực hiện, như ‘K Khúc Của Lê,’ ‘Ta Muốn Cùng Em Say,’ ‘Hạt Mưa Bay Cuối Ðời,’ ‘Lệ Buồn Nhớ Mi…’

Không chỉ tham gia các sinh hoạt văn nghệ tại thành phố Houston và tiểu bang Texas, nhạc sĩ Đăng Khánh còn có mối liên lạc mật thiết với đời sống văn nghệ tại Little Saigon, miền Nam California.

Sự kiện sắp tới đây là chương trình nhạc chủ đề “Tình Ca Ðăng Khánh – Sài Gòn Buồn Cho Riêng Ai,” được bắt đầu lúc 2 giờ 30 chiều Chủ Nhật, 20 Tháng Giêng, 2013, tại Saigon Performing Arts Center, 16149 Brookhurst St., Fountain Valley, CA 92708.

Để tìm hiểu thêm về nhạc sĩ Đăng Khánh, quý độc giả có thể vào trang web riêng của ông tại http://dangkhanhmusics.com.

Người Việt Online

Sau đây là các câu trả lời các câu hỏi của Việt Báo từ nhạc sĩ Đăng Khánh.

1.Xin nói về chương trình Tình Ca Đăng Khánh Saigon Buồn Cho Riêng Ai?

Đây là một chương trình nhạc thinh phòng do các thân hữu và các bạn âm nhạc đứng ra tổ chức, nhằm giới thiệu đến thính giả yêu nhạc những tác phẩm mới nhất cũng như dòng nhạc mang tên Dăng Khánh.

2.Đây có phải là một chương trình ra mắt CD không?

Đây không phải là một chương trình ra mắt CD  mà thuần tuý là một “live concert”  trình diễn những ca khúc nghệ thuật (art songs) của nhạc sĩ Đăng Khánh với hoà âm phối khí của nhạc sĩ Hoàng Công Luận, và nhạc sĩ Trần Như Vĩnh Lạc sẽ là người dẫn chương trình. Cũng trong dịp này toàn bộ các CD của Đăng Khánh, kể cả 2 CD mới nhất có tựa đề Lệ Buồn Nhớ Mi và Saigòn Buồn Cho Riêng Ai? sẽ được giới thiệu đến thính giả.

3.Ý nghĩa của chủ đề “Saigon Buồn cho riêng ai?”.

Saigon Buồn Cho Riêng Ai? là tựa đề của một ca khúc mới nhất của Đăng Khánh được trình diễn lần đầu tiên tại Cullen Performance Hall University of Houston tháng 10 vừa qua,đồng thời ca khúc này cũng được thâu âm lần đầu tiên bởi hai tiếng hát Trần Thu Hà và Nguyên Khang.

Tôi lớn lên và trưởng thành tại Saigon nên có thể nói là dù đã xa Saigon 37 năm nhưng Saigon lúc nào cũng chiếm một khoảng không nhỏ trong trái tim tôi. Trong cuộc sống tất bật nơi hải ngoại này ,lúc thành công cũng như khi vấp ngã ,những ngày vui hay cả những lúc buồn tôi luôn luôn lấy cái mốc thời gian sống ở Saigon để so sánh. Có lẽ là vì mấy chục năm sống ở Saigon là giai đoạn đẹp nhất của đời mình, là giai đoạn của tuổi trẻ đầy nhiệt huyết, đầy ước vọng.

Saigon trong 37 năm qua đã thay đổi rất nhiều, cảnh cũ người xưa đã không còn nữa. Saigon qua sách báo, qua lời kể của bạn bè, đã có rất nhiều nơi tráng lệ hơn xưa,  không thua gì những thành phố  âu mỹ. Tôi rất vui khi biết được những điều như thế .Nhưng khi hỏi Saigon bây giờ ra sao? nhiều người đi về cho biết Saigon bây giờ thay đổi đến chóng mặt, đi ngay giữa Saigon mà không còn nhận ra Saigon nữa! (Đọc : “37 năm sau tôi trở lại Saigon”  của tác giả “Phó Thường Dân”) tự dưng trong tôi dấy lên một nỗi buồn ghê gớm, một cảm giác xót xa, chen lẫn bất lực và tuyệt vọng?

Không còn nữa Saigon – Hòn Ngọc của Viễn Đông, vốn dĩ là niềm hãnh diện của chúng tôi. Nỗi buồn này đâu phải của riêng  tôi? “Saigon Buồn Cho Riêng Ai?”

4. Nếu có ai đó hỏi ông, đâu là ca khúc mà ông muốn mọi người nghe đầu tiên, nhiều lần và, lắng tâm nhất thì đó là ca khúc tên gì?  Tại sao?

Câu hỏi này ,như với hầu hết các nghệ sĩ sáng tác là một câu dễ trả lời. Tôi xin trả lời nửa trước  rằng “Tất cả các ca khúc của tôi đêù là những suy tư tim óc , mỗi ca khúc là một tác phẩm nghệ thuật. Nên tôi rất mong mỏi được thính giả thưởng thức và sống chung một vài giây phút với mảnh đời ấy của tác giả.”

Phần sau của câu trả lời là: “Trong những mảnh đời của chính tôi thể hiên trong các ca khúc mang tên Đăng Khánh, nếu quí vị chỉ có thể đến được với một khoảnh khắc thôi, xin hãy đến với  “Biển Sầu Mênh Mông”.

“Người nghệ sĩ sống rất nhậy cảm , rất chân thành, rất cuồng nộ…và… từ trong sâu thẳm nhất là những trăn trở , những ước vọng thiết tha…!

Tôi đã gửi gấm những trăn trở, những mơ ước ấy của một đời người lưu vong trong Biển Sầu Mênh Mông, tôi không giải thích được những điều thầm kín ấy. Chỉ mong quí vị đọc và nghe tác phẩm này…

BIỂN SẦU MÊNH MÔNG

Tại sao tôi vẫn ngồi đây
Tại sao em mãi chờ ai
Em vẫn ngồi đây Em mãi chờ ai
Em đi vào biển sâu tìm thương đau rờn rợn cháy
Mãi…Trong hoang đường đời người
Ngồi giữa biển sâu Em tôi ngồi khóc thật lâu
Ngồi mãi chờ ai Đau thương này đến từ đâu
Tôi thấy em Trong bóng đêm
Tôi nhớ em Trong đáy sâu
Bão trong lòng Gió âm thầm
Rất hoang đường
Giữa một biển sầu mênh mông
Người ơi có nhớ gì không
Ngày mai đã khóc ngàn sau
Tại sao em vẫn ngồi đây
Hỏi em Em vẫn chờ ai
Có bao giờ máu xương tan
Núi rừng ươm nắng
Có bao giờ đến bên nhau
Xóa đi biển sầu
Hỏi em Em nhớ gì không
Hỏi em Em có buồn không
Hỏi em Em nhớ gì không
Hỏi em Em có buồn không
Hỏi em Em có…..buồn không

Đăng Khánh

@pacific ocean

5. Sinh hoạt văn học, nghệ thuật của chúng ta ở hải ngoại, ngày càng héo hon, càng giảm lần cả lượng lẫn phẩm (nhất là phẩm!) – Theo chủ quan của ông thì, đâu là những tác nhân chính?

Riêng về âm nhạc.

Các con tôi đều  học nhạc,và tôi tin rằng cũng như con quí vị, khi ngồi lên xe các cháu chúng ta sẽ được nghe nhạc, từ lúc đi cho đến lúc về. Và dĩ nhiên: “không phải nhạc việt nam” ! Cũng thế… tương tự ở các bộ môn nghệ thuật khác nữa.Chúng ta đang cố gắng hết sức trong sáng tác cũng như trong các lãnh vực trình diễn, nhưng “sinh khí” của những sinh hoạt văn học nghệ thuật như nhiều người đã nhận xét, không có gì lạc quan!

Tôi cho đó cũng là điều đương nhiên mà thôi,khi mạch chảy văn học bị tách rời khỏi môi trường mẹ thì đương nhiên dòng văn học / văn nghệ ấy bị thiếu hẳn đi những yếu tố “bồi dưỡng” vô cùng quan trọng, thiếu đi những chất xúc tác vốn tự thân lan toả ra từ “đất mẹ”.

Bản thân tôi vẫn bao lần mơ vọng cố hương, mơ có trở lại những buổi sáng chạy doc theo bờ đê Nam Định giựt những ngọn “đòng đòng” thơm mùi lúa mới,ngọt lịm trên môi.Chúng ta thiếu,thiếu rất nhiều những thứ cần thiết như thế trong đời sống, và trong sáng tác nói chung.

Thế hệ trước  bất đắc dĩ phải xa rời quê mẹ, đang từ từ fade – out ,thế hệ sau chập chững bước vào,bỡ ngỡ giữa giao thời,choáng ngợp với nền kỹ thuật tiên tiến,đời sống phẳng lặng, mọi suy nghĩ giản dị , dễ dàng. Chính những yếu tố nói trên đã ảnh hưởng không ít đến sinh hoạt văn hoá /văn nghệ của chúng ta.

6.Những người hâm mộ ca khúc Đăng Khánh có thể hiểu rằng, ông vẫn giữ được nhịp độ sáng tác đều đặn của mình trong nhiều năm qua? Căn cứ vào khá nhiều ca khúc mới, có trong 2 CD mới phát hành. Tôi muốn nói, nhịp độ sáng tác của chính ông – – (Căn bản, ông vốn không hối hả, không chủ trương số lượng là chính) – – Nhưng ông vẫn đếu đặn cho mọi người thưởng thức sáng tác mới? Nhờ đâu mà ông có thể giữ được phong độ đó?

Tôi “sống” với âm nhạc hàng ngày,mỗi ngày .Ngoài giờ đi làm ra,số thời gian còn lại hầu như tôi dành hết cho âm nhạc ( tôi may mắn được người bạn đời rất yêu nhạc,hiểu và giúp cho tôi được sống như thế).Tôi vẫn cắp sách đến trường nhạc, major của tôi là “composition” ,nên việc chính hàng ngày là tập đàn,làm assignments,làm research,làm projects  và “sáng tác” theo nhu cầu nội tâm.

Một thí dụ rất điển hình là ca khúc Saigon Buồn Cho Riêng Ai? tôi mới viết đây. Có 4  yếu tố xoay quanh nhau, tạo thành cái motivation khiến cho bản nhạc này thành hình:

1/Trong tâm tư lúc nào tôi cũng vẫn quanh quẩn nghĩ tới Saigon. 2/ Có ba cặp vợ chồng người bạn mới đi chơi Saigon về. 3/ Có rất nhiều tin tức từ internet đang nói về Saigon. 4/ Tôi đang ngồi trên đàn làm assignment cho tuần này. Với một tâm trạng như thế…tôi chìm sâu vào suy tư và đột nhiên tìm ra “motif” cho tác phẩm.

Tôi vẫn luôn quan niệm mỗi ca khúc là một tác phẩm nghệ thuật ,dù là phản ảnh một hiện thực xã hội,hay một hư cấu chăng nữa,  một khi tác phẩm được hoàn thiện và bước vào đời nó sẽ tự tạo một đời sống riêng,một đời sống thật của chính nó. Vì vậy sự “trân trọng với tác phẩm” cũng đồng nghĩa với sự trân trọng đối với người thưởng ngoạn khiến tôi “không chủ trương số lượng là chính” như ông đã nhận xét.

7. Theo ông sự làm việc chuyên cần trong lãnh vực văn học, nghệ thuật có là một yếu tố cần thiết, quan trọng? Hay yếu tố “cảm hứng” – – Nói một cách nôm na là đợi cái…hứng nó đến rồi hay viết, là quan trọng hơn cả?

Câu trả lời cho câu hỏi số 5 có lẽ đã trả lời cho câu hỏi này. Nhân dịp này tôi xin được nhắc lại một định nghĩa của Nghệ Thuật mà người thầy quá cố của chúng tôi là Linh Mục Nhạc- Sư Tiến Dũng vẫn nhắc nhở:

Nghệ Thuật = Tài năng thiên phú ( Ex.cảm hứng) + Luyện tập (Ex.học hỏi)

8. Nếu phải tự đánh giá mình thì, ông có nghĩ ông đã tách thoát khỏi  những cung cách sáng tác nhạc của dòng tân nhạc Việt Nam có từ già nửa thế kỷ qua – – Hay, vì được đào luyện chính quy, để trở thành một thứ “conductor” chứ không phải là “song writer” như hầu hết các nhạc sĩ đi trước cũng như cùng thời với ông?

Khi vào trường nhạc một phần vì đã lớn tuổi nên “ngón tay và ngón đàn” không cho phép mình trở thành một “instrumental – performer” nữa, vả lại vì đã theo đuổi viết ca khúc từ những năm học guitar và piano tại Saigon nên khi vào trường nhạc tôi quyết định chọn Major là “Composition” với main- instrument là Piano. Bộ môn này đào tạo ra “composer” , “conductor” hoặc “music educator”.

Sự khác biệt giữa một “song writer” (người viết ca khúc) và một “composer” (soạn nhạc gia) là người viết ca khúc chỉ viết nhạc và lời, khi người viết ca khúc có khả năng viết phần hoà âm và phối khí cho Melody của chinh mình, thì họ là một “composer”. Người không viết được Melody hoặc Lyric mà chuyên làm hoà âm cho Melody của người khác thì đó là một “arranger” – một dạng khác của “composer”. Ngày nay nhờ khoa học tiến bộ, software tân kỳ, chúng ta có những arrangers rất tài giỏi dù tuổi còn rất trẻ.

Mơ ước mà cũng là mục tiêu sau cùng của người học nhạc là có thể tự viết hoà âm phối khí / thật hay / cho chính các Melody (tác phẩm) của mình. Điều này có những người người theo đuổi cả một đời, mà phần lớn chỉ đạt được có một nửa vế đầu. Nghệ thuật là thế. Âm nhạc là một cuộc trường chinh không bao giờ có đoạn kết.

GHI CHÚ: TÌNH CA ĐĂNG KHÁNH

Chủ đề Sài Gòn Buồn Cho Riêng Ai, với Tuấn Ngọc, Trần Thu Hà, Nguyên Khang, Thu Phương, Bích Vân tại Sài Gòn Performing Arts Center, 16149 Broohurst St., Fountain Valley, CA 92708, Chủ Nhật 20-1-2013, từ 2:30PM-7:00PM. Hòa âm/Phối khí: Hoàng Công Luận; Điều khiển: Trần Như Vĩnh Lạc. Vé 35$, 50$, 75$, 100$ bán ở Bolsa Tickets (714) 418-2499, Tú Quỳnh (714) 531-4284. Ban Tổ Chức (714) 525-5888. Web: dangkhanhmusics.com.

* Câu hỏi của độc giả Thiên Ân:
Những người hâm mộ ca khúc Đăng Khánh có thể hiểu rằng, ông vẫn giữ được nhịp độ sáng tác đều đặn của mình trong nhiều năm qua? Căn cứ vào khá nhiều ca khúc mới, có trong 2 CD mới phát hành. Tôi muốn nói, nhịp độ sáng tác của chính ông – – (Căn bản, ông vốn không hối hả, không chủ trương số lượng là chính) – – Nhưng ông vẫn đếu đặn cho mọi người thưởng thức sáng tác mới? Nhờ đâu mà ông có thể giữ được phong độ đó?

* Nhạc sĩ Đăng Khánh trả lời:
Tôi “sống” với âm nhạc hàng ngày, mỗi ngày .Ngoài giờ đi làm ra, số thời gian còn lại hầu như tôi dành hết cho âm nhạc ( tôi may mắn được người bạn đời rất yêu nhạc, hiểu và giúp cho tôi được sống như thế). Tôi vẫn cắp sách đến trường nhạc, major của tôi là “composition”, nên việc chính hàng ngày là tập đàn, làm assignments,làm research, làm projects  và “sáng tác” theo nhu cầu nội tâm.

Một thí dụ rất điển hình là ca khúc “Saigon Buồn Cho Riêng Ai?” tôi mới viết đây. Có 4  yếu tố xoay quanh nhau, tạo thành cái motivation khiến cho bản nhạc này thành hình:
1/Trong tâm tư lúc nào tôi cũng vẫn quanh quẩn nghĩ tới Saigon.
2/ Có ba cặp vợ chồng người bạn mới đi chơi Saigon về.
3/ Có rất nhiều tin tức từ internet đang nói về Saigon.
4/ Tôi đang ngồi trên đàn làm assignment cho tuần này. Với một tâm trạng như thế… tôi chìm sâu vào suy tư và đột nhiên tìm ra “motif” cho tác phẩm.
Tôi vẫn luôn quan niệm mỗi ca khúc là một tác phẩm nghệ thuật, dù là phản ảnh một hiện thực xã hội,hay một hư cấu chăng nữa, một khi tác phẩm được hoàn thiện và bước vào đời nó sẽ tự tạo một đời sống riêng,một đời sống thật của chính nó. Vì vậy sự “trân trọng với tác phẩm” cũng đồng nghĩa với sự trân trọng đối với người thưởng ngoạn khiến tôi “không chủ trương số lượng là chính” như ông đã nhận xét.